เห็นป๊อบพูดถึงช้างกุยบุรี จึงขอแจมด้วยคน เพราะเมื่อวานได้รับคำสั่งจากท่านอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ให้เตรียมข้อมูลให้สัมภาษณ์กับรายการทีวีรายการหนึ่งของไทยพีบีเอส เกี่ยวกับการแก้ปัญหาคน-ช้างที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรี ในวันจันทร์ที่ 21 กันยายน และขออนุญาตไปถ่ายทำสารคดีเรื่องนี้ในช่วงวันเสาร์-อาทิตย์ (19-20 กันยายน)

ประเด็นสัมภาษณ์อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

1. อุปนิสัย/พื้นที่ในการหาอาหารของช้าง- อุทยานแห่งชาติกุยบุรี มีพื้นที่ทั้งหมด 969 ตารางกิโลเมตร แต่ช้างป่าส่วนใหญ่จะหากินอยู่ในบริเวณ พื้นที่โครงการพระราชดำริ ฯ ซึ่ง มีพื้นที่ประมาณ 16 ตารางกิโลเมตร เป็นป่าที่ได้รับการฟื้นฟู รวมทั้งมีการปรับปรุงพื้นที่ให้เป็นทุ่งหญ้า จำนวน 4 แห่ง มีพื้นที่แต่ละแห่งประมาณ 100-200 ไร่ และ มีการสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก จำนวน 13 แห่ง และฝายชะลอความชุ่มชื้นอีกเป็นจำนวนมาก รวมทั้งมีหน่วยพิทักษ์อุทยานป่ายางเป็นศูนย์กลาง ที่ให้ความปลอดภัยแก่ช้างป่า เหล่านั้น
2. ปัจจุบันพืชอาหารช้าง หรือ พื้นที่ในการหาอาหารของช้างป่าบริเวณอุทยานแห่งชาติกุยบุรีเพียงพอหรือไม่/อย่างไร- จากการสำรวจอย่างต่อเนื่องเป็นเวลากว่า 1 ปีที่ผ่านมา จำนวนช้างป่าที่เรารู้จักและนับได้มีจำนวน 170 ตัว แต่เราคาดว่าจำนวนช้างทั้งหมดในอุทยานแห่งนี้จะมีจำนวนไม่ต่ำกว่า 200 ตัว ซึ่งส่วนใหญ่พบในพื้นที่โครงการพระราชดำริ ฯ และลึกเข้าไปในป่าไม่ลึกนัก ปัจจุบันไม่พบช้างหากินตามแนวชายแดนไทย-เมียนมาร์) อาหารช้างป่าในป่ากุยบุรีที่เคยมีผู้ศึกษาไว้มีจำนวน ไม่ต่ำกว่า 200 ชนิด แต่ชนิดที่สำคัญ คือไผ่ต่าง ๆ ที่เป็นอาหารสำคัญตลอดทั้งปี โดยเฉพาะหน้ามรสุม ที่จะมีหน่อไม้เป็นจำนวนมาก (ตุลาคม-พฤศจิกายน) ส่วนในช่วงฤดูฝน แปลงหญ้าจะเป็นแหล่งอาหารสำคัญของช้างป่าในช่วงหน้าฝน (เมษายน-กันยายน) เพราะมีโปรตีนสูง ซึ่งเป็นอาหารสำคัญสำหรับลูกช้าง ในปัจจุบันถือได้ว่าช้างไม่ขาดแคลนอาหาร โดยสังเกตจากพฤติกรรมในการกินอาหาร ไม่ปรากฎให้เห็นว่าพืชป่าถูกทำลายจากการกินอาหารของช้างป่าและปริมาณอาหารที่ยังมีอยู่อย่างเหลือเฟือในพื้นที่

3. สาเหตุของปัญหาระหว่างช้างกับชาวบ้าน ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรี
- ช้างเป็นสัตว์ที่กินพืชอาหารได้หลากหลายชนิด ในช่วงหลายปีที่ผ่านมานับตั้งแต่มีการตั้งอุทยานแห่งชาติกุยบุรีได้มีการให้ความคุ้มครองพื้นที่ป่าและป้องกันการล่าสัตว์ป่า ทำให้ช้างป่าพยายามกลับมาหากินในพื้นที่ราบลุ่มคลองกุยที่ในอดีตเป็นที่อยู่ของช้างและสัตว์ป่าอื่น ๆ แต่ปัจจุบันได้กลายเป็นพื้นที่ปลูกสับปะรด เพราะเดิมในพื้นที่เหล่านี้จะมีแหล่งน้ำ คือ คลองกุย และมีแหล่งโป่ง รวมทั้งพืชอาหารต่าง ๆ เมื่อช้างกลับมาและได้กินสับปะรดก็ทำให้ช้างเรียนรู้ว่ามีพืชอาหารแปลงใหญ่ที่มีรสชาดอร่อย และมีคุณค่าอาหารสูง (ใบสับปะรดมีโปรตีนสูง และ ผลสุกมีรสหวานอร่อยดี) อยู่ใกล้กับที่อยู่ของมัน
- ช้างบางตัว โดยเฉพาะ ช้างตัวผู้ทั้งที่หากินเดี่ยว ๆ และเป็นกลุ่มแก๊งของช้างตัวผู้ที่มักชอบหากินอยู่ตามชายขอบป่าติดกับไร่ของชาวบ้าน จึงมักออกมากินพืชไร่ โดยเฉลี่ย ทั่วทั้งพื้นที่จะเกิดปัญหานี้ เดือนละ 28 วัน
- แต่ก็มีช้างครอบครัว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นช้างตัวเมียที่มักเป็นญาติพี่น้องกัน รวมทั้งลูก ๆของพวกมัน จะมีการอพยพ จากป่าด้านในตอนบนของพื้นที่ ไปยังแหล่งน้ำธรรมชาติ (สาขาคลองกุย) ทางตอนใต้ และมีการแวะเวียนไปกินสับปะรด เพราะไร่สับปะรดจะอยู่ติดตลอดแนวเขตของอุทยานด้านตะวันออกทั้งหมด
- แหล่งน้ำ อาหาร และโป่งในพื้นที่เกษตรกรรมมักดึงดูดช้างให้ออกมาในพื้นที่เกษตรกรรม
4. แนวทางหรือวิธีการในการแก้ปัญหาเพื่อให้คนกับช้างสามารถอยู่ร่วมกันได้
การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในปัจจุบัน
- ทำผืนป่าข้างในให้สมบูรณ์ ซึ่งกำลังดำเนินการอยู่แล้ว
- การเฝ้าระวังพืชไร่และขับไล่/ผลักดันช้างให้กลับเข้าป่า โดยชาวไร่และเจ้าหน้าที่อุทยาน ฯ ในช่วงเวลากลางคืน
การแก้ปัญหาระยะกลาง
- ตั้งกองทุนในระดับชุมชนเพื่อการแก้ปัญหา ......มาตรการในการป้องกัน การชดเชยความเสียหาย (ซึ่งต้องมีกฎเกณฑ์ชัดเจน มิฉะนั้นจะไม่มีมาตรการในการป้องกันพืชไร่ที่ดี) ฯลฯ
- แหล่งรายได้ของกองทุนมาจาก
 ส่งเสริมการท่องเที่ยวดูสัตว์ป่า การท่องเที่ยวเชิงเกษตรกรรม โฮมสเตย์ ฯลฯ
 รายได้จากการท่องเที่ยวของอุทยานแห่งชาติกุยบุรีแบ่งให้ชุมชน
 เนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศที่มีการส่งออกผลิตภัณฑ์จากสับปะรด เช่น น้ำสับปะรด และสับปะรดกระป๋อง มากเป็นอันหนึ่งของโลก จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีพื้นที่ปลูกสับปะรดมากที่สุดในประเทศไทย มีโรงงานผลิตสับปะรดกระป๋อง 25 โรงงาน การทำผลิตภัณฑ์ ที่เป็นมิตรกับช้าง elephant friendly pineapple จะเป็นหนทางหนึ่งในการรณรงค์เพื่อให้ได้รายได้มาดำเนินการ หรือแม้แต่ให้โรงงานเหล่านั้นมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาของชุมชนผู้ปลุกสับปะรด
การแก้ปัญหาในระยะยาว- ต้องใช้แผนระยะสั้น + ระยะกลาง และ มาตรการดึงดูดช้างป่าให้เข้าไปใช้พื้นที่ป่าลึก หรือในพื้นที่ชายแดน โดยการสร้างแหล่งน้ำ ในพื้นที่ป่าลึก อาจตั้งหน่วยพิทักษ์อุทยานเพื่อให้ความปลอดภัย หรือ ประสานงานเจ้าหน้าที่ทหารกองทัพภาคที่ 1 ในการวางแผนทำงานนี้ร่วมกัน
5. ในอนาคตปัญหาช้างป่าบุกรุกพืชไร่เกษตรกร จะเพิ่มขึ้น/ลดลงหรือไม่ อย่างไร- ปัญหาช้างป่าออกมากินพืชไร่ไม่สามารถป้องกันได้อย่างถาวรตราบใดที่พืชไร่อยู่ใกล้กับแหล่งที่อยู่อาศัยของช้าง สัตว์ที่มีความเฉลียวฉลาด ปรับตัวต่อมาตรการต่าง ๆ ของมนุษย์ในการป้องกันพืชไร่ ได้ดี สามารถเดินทางได้ไกล ๆ และช้างรุ่นใหม่ ๆ มักจะกลัวคนน้อยลง เพราะได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย
- ปัญหาน่าจะเกิดเพิ่มขึ้น เนื่องจาก เหตุผล ดังนี้
 ช้างป่าในอุทยานแห่งชาติกุยบุรีกำลังมีประชากรเพิ่มมากขึ้น จากมาตรการให้ความปลอดภัย จัดการให้มีแหล่งน้ำแหล่งอาหารในพื้นที่ป่าเพื่อดึงดูดให้ช้างอยู่ในพื้นที่ป่า ช้างตัวผู้รุ่นใหม่ ๆ จะไม่สามารถอยู่ในป่าได้ เพราะไม่สามารถต่อสู้กับตัวผู้เจ้าถิ่นที่มีอายุและประสบการณ์มากกว่า จึงถูกขับไล่ออกมา
 ป่าฝั่งพม่าที่อยู่ติดกับอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จะได้รับอนุญาตให้มีสัมปทานการทำไม้ ให้แก่ลูกสาวของผู้นำลำดับสองของพม่า การเพิ่มขึ้นของประชากรช้างป่า จึงรวมถึงช้างป่าที่อพยพมาจากพม่าด้วย

ได้รับทราบความคืบหน้าเรื่องช้างเยอะเลยครับ

จะคอยติดตามคะ